Zmienne oprocentowanie pod lupą UOKiK – konsekwencje dla kredytobiorców

Wyrok TSUE z 12 lutego 2026 r. (C-471/24) – często komentowany w kontekście sporów „WIBOR-owych” – porządkuje istotny fragment dyskusji: obowiązek informacyjny banku co do zasady nie oznacza konieczności przekazywania konsumentowi szczegółów metodologii regulowanego wskaźnika referencyjnego wykorzystywanego do obliczania zmiennej stopy procentowej. Jednocześnie komunikat TSUE wskazuje, że samo odwołanie się w umowie do wskaźnika takiego jak WIBOR nie przesądza automatycznie o nieuczciwości postanowienia.

Nie oznacza to jednak, że temat standardu transparentności w umowach bankowych „znika”. Wskazać bowiem należy, że Prezes UOKiK w dniu 23 stycznia 2026 r. wydał wobec Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A. decyzję nr DOZIK-1/2026 dotyczącą nie WIBOR jako takiego, lecz sposobu skonstruowania klauzul zmiany oprocentowania w aneksach do umów kredytu w rachunku płatniczym (tzw. limit odnawialny), w której uznał cztery postanowienia wzorców umownych za niedozwolone i zakazał ich wykorzystywania.

Uznane za abuzywne klauzule opierały możliwość zmiany oprocentowania na wielu przesłankach (m.in. zmiany wybranych stóp NBP i stawek WIBOR) oraz przewidywały szeroki zakres możliwej korekty. W ocenie Prezesa UOKiK konstrukcja tych zapisów nie pozwalała konsumentowi w sposób zrozumiały przewidzieć skutków ekonomicznych ani zweryfikować, według jakiego algorytmu i w jakim zakresie bank dokona ewentualnej zmiany oprocentowania. W uzasadnieniu zwrócono uwagę na problem „wielokryterialności”, nieprzejrzystości przełożenia mierników na zmianę oprocentowania oraz sformułowania typu „bank jest uprawniony”, które – przy braku jasnej formuły – mogą pozostawiać zbyt szeroką swobodę decyzyjną.

W części sankcyjnej decyzja przewiduje m.in. karę pieniężną w wysokości 79 291 000 zł. Jednocześnie (po uprawomocnieniu) bank ma m.in. poinformować konsumentów o treści decyzji oraz opublikować oświadczenie na stronie internetowej i w kanałach społecznościowych.

Uznanie wskazanych klauzul za niedozwolone wywołuje poważne konsekwencje prawne – takie postanowienia nie wiążą konsumenta z mocy prawa. W praktyce może to prowadzić do:

1. wyłączenia możliwości zmiany oprocentowania w oparciu o zakwestionowane zapisy,
2. podważenia ważności całej umowy, jeżeli dane postanowienie dotyczy jej głównego świadczenia,
3. powstania roszczeń o zwrot świadczeń spełnionych bez podstawy prawnej, w tym nadpłaconych kwot wynikających z zastosowania abuzywnej klauzuli.

Ważne: zgodnie z informacją UOKiK i pouczeniem z decyzji, rozstrzygnięcie nie jest prawomocne. Bank może je zaskarżyć do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie miesiąca od doręczenia.

Jeżeli zawarli Państwo umowę kredytową z oprocentowaniem zmiennym i mają wątpliwości co do jej konstrukcji lub prawidłowości dokonywanych zmian – zapraszamy do kontaktu z zespołem prawa procesowego naszej Kancelarii. Analizujemy umowy, oceniamy ryzyka prawne i przedstawiamy możliwe scenariusze działania, dostosowane do indywidualnej sytuacji Klienta.