PPWR – rewolucja w opakowaniach coraz bliżej. Czy twoja firma jest gotowa?

Za niespełna cztery miesiące, 12 sierpnia 2026 r., zacznie obowiązywać Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych – znane szerzej jako PPWR.

30 marca 2026 r. Komisja Europejska opublikowała pierwszy kompleksowy pakiet wytycznych interpretacyjnych – Commission Notice wraz z obszernym dokumentem FAQ – który odpowiada na dziesiątki pytań stawianych przez przedsiębiorców i organy państw członkowskich od momentu uchwalenia rozporządzenia. Choć wytyczne nie mają mocy wiążącej (wiążąca wykładnia prawa UE pozostaje kompetencją Trybunału Sprawiedliwości), w praktyce wyznaczają one kierunek, w jakim organy nadzoru rynku będą egzekwować nowe przepisy. Poniżej przedstawiamy najważniejsze wnioski.

KOGO DOTYCZY PPWR?

Rozporządzenie obejmuje wszystkie opakowania wprowadzane na rynek UE – bez względu na materiał, z którego są wykonane, branżę, w której są stosowane, i to, czy zostały wyprodukowane w Unii, czy przywiezione z państwa trzeciego. Dotyczy to zarówno opakowań handlowych, zbiorczych i transportowych, jak i opakowań usługowych (tych napełnianych w punkcie sprzedaży) czy opakowań dla handlu elektronicznego.

Kluczowe role, jakie rozporządzenie przypisuje poszczególnym podmiotom w łańcuchu wartości, to rola wytwórcy i rola producenta. Rozróżnienie między nimi jest jednym z najważniejszych wyjaśnień, jakie przynoszą wytyczne Komisji, ponieważ przesądza o zakresie odpowiedzialności prawnej i finansowej.

Wytwórca to nie zawsze ten, kto fizycznie produkuje opakowanie w fabryce, lecz ten, kto zleca jego zaprojektowanie lub wytworzenie pod własną nazwą lub znakiem towarowym. To wytwórca odpowiada za zgodność opakowania z wymogami zrównoważonego rozwoju i etykietowania (art. 5–12 PPWR), sporządza dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE. Wytyczne Komisji podkreślają, że w całym łańcuchu dostaw w Unii jest zawsze tylko jeden wytwórca danego opakowania. W przypadku opakowań handlowych będzie to zazwyczaj podmiot napełniający opakowanie produktem – często właściciel marki. W przypadku opakowań transportowych i usługowych – najczęściej ich fizyczny producent, chyba że noszą one nazwę lub znak towarowy innego podmiotu.

Producent w rozumieniu PPWR to z kolei podmiot odpowiedzialny za finansowanie gospodarki odpadami opakowaniowymi w danym państwie członkowskim – czyli ten, kto ponosi obowiązki rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR). Producentem jest wytwórca, importer lub dystrybutor, który jako pierwszy udostępnia opakowanie lub produkt w opakowaniu na terytorium danego państwa. Decydujące jest ustalenie, gdzie opakowanie staje się odpadem – tam właśnie producent musi się zarejestrować, raportować i opłacać składki EPR.

Wytyczne Komisji precyzują również status importerów. Importer to osoba fizyczna lub prawna mająca siedzibę w Unii, która wprowadza opakowanie z państwa trzeciego na rynek UE. Komisja jednoznacznie potwierdziła, że oddział podmiotu spoza UE nie może być importerem, ponieważ nie posiada odrębnej osobowości prawnej. Sama rejestracja VAT czy status stałego zakładu podatkowego nie wystarczą. W konsekwencji podmioty spoza UE, które chcą bezpośrednio wprowadzać opakowania na rynek unijny, muszą albo założyć spółkę zależną w UE, albo wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela. Może to być informacja o fundamentalnym znaczeniu dla wielu globalnych dostawców prowadzących działalność w Europie poprzez oddziały.

Obowiązki PPWR dotyczą także dystrybutorów, dystrybutorów końcowych, platform internetowych oraz dostawców usług realizacji zamówień.

NAJWAŻNIEJSZE OBOWIĄZKI I TERMINY

Rozporządzenie wprowadza obowiązki w kilku fazach czasowych. Pierwsze z nich zaczynają obowiązywać już za kilka miesięcy, kolejne – do 2030 r. i później.

PFAS W OPAKOWANIACH DO KONTAKTU Z ŻYWNOŚCIĄ – OD 12 SIERPNIA 2026 R.

Od daty rozpoczęcia stosowania PPWR opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością nie mogą być wprowadzane na rynek, jeżeli zawierają substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) w stężeniu przekraczającym ściśle określone limity: 25 ppb dla pojedynczych PFAS (z wyłączeniem polimerowych), 250 ppb sumarycznie oraz 50 ppm łącznie z polimerowymi PFAS. Limity te dotyczą zarówno PFAS dodawanych celowo, jak i obecnych w opakowaniu w sposób niezamierzony.

Jednym z najważniejszych wyjaśnień Komisji jest potwierdzenie, że nie przewidziano okresu przejściowego na wyprzedaż zapasów opakowań zawierających PFAS. Opakowania wprowadzone na rynek po 12 sierpnia 2026 r. muszą spełniać nowe limity, nawet jeśli zostały wyprodukowane przed tą datą. Jednocześnie opakowania legalnie wprowadzone na rynek przed tą datą mogą na nim pozostać i nie wymagają wycofania. Dla podmiotów z branży spożywczej oznacza to konieczność natychmiastowego audytu zapasów opakowań i materiałów opakowaniowych.

Komisja zaproponowała trzyetapowe podejście do testowania: w pierwszym kroku bada się całkowitą zawartość fluoru (Total Fluorine) – jeżeli wynik jest poniżej 50 mg/kg, próbkę można uznać za zgodną. Dopiero w razie przekroczenia tego progu konieczne są bardziej zaawansowane analizy. To pragmatyczne podejście, które zmniejsza obciążenie przedsiębiorców, ale wymaga przygotowania odpowiedniej dokumentacji technicznej.

RECYKLOWALNOŚĆ OPAKOWAŃ

Art. 6(1) PPWR stanowi, że wszystkie opakowania wprowadzane na rynek muszą być zdatne do recyklingu. Wymóg ten obowiązuje od daty stosowania rozporządzenia. Jednocześnie Komisja wyjaśniła, że szczegółowe, zharmonizowane kryteria projektowania z myślą o recyklingu (Design for Recycling) zostaną dopiero ustalone w aktach delegowanych, które mają być przyjęte do 1 stycznia 2028 r. i zaczną obowiązywać 24 miesiące później, tj. od 1 stycznia 2030 r. Do tego czasu producenci powinni stosować dotychczasową normę EN 13430:2004 jako punkt odniesienia.

MINIMALNA ZAWARTOŚĆ RECYKLATU I MINIMALIZACJA OPAKOWAŃ – OD 1 STYCZNIA 2030 R.

Od 2030 r. zaczynają obowiązywać wiążące cele dotyczące minimalnej zawartości materiału pochodzącego z recyklingu w opakowaniach z tworzyw sztucznych. Wytyczne FAQ wyjaśniają, że obowiązki te oblicza się jako średnią roczną dla zakładu produkcyjnego, a nie dla pojedynczej jednostki opakowania.

Równocześnie od 2030 r. wchodzą w życie zaostrzone wymogi minimalizacji opakowań. Podwójne ścianki, fałszywe dna, zbędne warstwy i inne cechy mające jedynie zwiększać postrzeganą objętość produktu będą zakazane. Do końca 2029 r. obowiązują dotychczasowe wymogi wynikające z uchylanej dyrektywy 94/62/WE i norma EN 13428:2004. Komisja podkreśla jednak, że „marketing" i „akceptacja konsumenta" nie powinny już samodzielnie uzasadniać dodatkowej masy czy objętości opakowania.

ZHARMONIZOWANE ETYKIETOWANIE – OD 12 SIERPNIA 2028 R.

PPWR wprowadza także w pełni zharmonizowany system etykietowania opakowań w Unii. Od 12 sierpnia 2028 r. (lub 24 miesiące od wejścia w życie aktu wykonawczego określającego specyfikacje etykiet) opakowania muszą nosić zharmonizowaną etykietę UE informującą o składzie materiałowym. Krajowe systemy oznakowania, w tym dodatkowe instrukcje sortowania, będą musiały zostać wycofane. Komisja potwierdziła, że państwa członkowskie nie mogą utrzymywać krajowych etykiet obok etykiet zharmonizowanych po tej dacie. Akt wykonawczy określający specyfikacje etykiet ma być przyjęty do 12 sierpnia 2026 r.

ZAKAZY OKREŚLONYCH FORMATÓW OPAKOWAŃ – OD 1 STYCZNIA 2030 R.

Art. 25 i Załącznik V PPWR wprowadzają zakaz wprowadzania na rynek określonych formatów opakowań jednorazowych z tworzyw sztucznych, w tym opakowań na żywność i napoje spożywane na miejscu w gastronomii (obejmującej restauracje, bary, ale także obiekty sportowe, festiwale i room service w hotelach), jednorazowych opakowań zbiorczych w punktach sprzedaży, opakowań na świeże owoce i warzywa poniżej 1,5 kg, miniaturowych kosmetyków hotelowych czy jednorazowych saszetek z sosami i przyprawami w sektorze HoReCa.

Komisja wyjaśniła kluczową kwestię dotyczącą zakresu materiałowego tych zakazów. Termin „jednorazowe opakowanie z tworzywa sztucznego" obejmuje również opakowania wielomateriałowe (kompozytowe) zawierające 5% lub więcej plastiku w masie całkowitej jednostki opakowania. Oznacza to, że np. papierowe pojemniki z plastikową powłoką przekraczającą ten próg również będą objęte zakazem. Z drugiej strony – opakowania zawierające nie więcej niż 5% plastiku nie podpadają pod zakazy z Załącznika V.

CELE PONOWNEGO UŻYCIA I SYSTEMY KAUCYJNE

Od 1 stycznia 2030 r. obowiązują cele dotyczące ponownego użycia opakowań: 40% opakowań transportowych w systemie wielokrotnego użycia (ze zwolnieniem m.in. dla pudełek tekturowych) oraz co najmniej 10% napojów alkoholowych i bezalkoholowych udostępnianych konsumentom przez dystrybutorów końcowych w opakowaniach wielorazowych. Do 1 stycznia 2029 r. państwa członkowskie muszą zapewnić selektywną zbiórkę co najmniej 90% jednorazowych butelek plastikowych i metalowych pojemników na napoje, co w praktyce oznacza obowiązek ustanowienia systemów kaucyjnych, chyba że dane państwo członkowskie osiągnęło 80% zbiórki w 2026 r. i zgłosiło plan alternatywny do 1 stycznia 2028 r.

DLACZEGO NIE WARTO CZEKAĆ?

PPWR to kwestia kilku miesięcy, tymczasem przygotowanie wymaga czasu. Konieczny jest przegląd całego portfolio opakowań pod kątem obecności PFAS i recyklowalności, jednoznaczne ustalenie, kto w łańcuchu dostaw pełni rolę wytwórcy, a kto producenta w każdym państwie członkowskim, w którym prowadzona jest działalność, sporządzenie dokumentacji technicznej, przygotowanie systemów raportowania EPR, a także przegląd umów z dostawcami – tak by dostawcy opakowań i materiałów opakowaniowych byli w stanie dostarczyć informacje i dokumentację wymaganą na podstawie art. 16 rozporządzenia.

Podmiotom z sektora HoReCa, handlu detalicznego i e-commerce warto przypomnieć o obowiązku oferowania ponownego napełniania w sektorze żywności i napojów na wynos (od 12 lutego 2027–2028 r.) oraz o nadchodzących zakazach jednorazowych opakowań plastikowych od 2030 r.

JAK MOŻEMY POMÓC?

W Kancelarii wspieramy przedsiębiorców na każdym etapie przygotowania do PPWR. Przeprowadzamy audyt prawny opakowań pod kątem zgodności z nowymi wymogami, pomagamy ustalić role i obowiązki w łańcuchu dostaw, opracowujemy procedury compliance i dokumentację techniczną, doradzamy w zakresie rejestracji EPR w poszczególnych państwach członkowskich, a także weryfikujemy umowy z dostawcami pod kątem nowych obowiązków informacyjnych.

Nie czekaj na ostatnią chwilę. Podmioty, które rozpoczną wdrożenie odpowiednio wcześnie, nie tylko unikną ryzyka sankcji i zakłóceń w działalności – zyskają też przewagę konkurencyjną na rynku, który coraz mocniej premiuje zrównoważone opakowania.

Zapraszamy do kontaktu z naszymi ekspertami.