CBAM może objąć także produkty przetworzone

Od 1 stycznia 2026 r. mechanizm CBAM funkcjonuje w fazie docelowej. Obecnie obejmuje import określonych towarów z sektorów żelaza i stali, aluminium, cementu, nawozów, energii elektrycznej oraz wodoru.

Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność prawidłowej klasyfikacji importowanych towarów, ustalania emisji wbudowanych oraz pozyskiwania odpowiednich danych od producentów spoza Unii Europejskiej. Pierwsza roczna deklaracja CBAM, dotycząca importu dokonanego w 2026 r., będzie składana do 30 września 2027 r. W tym samym terminie konieczne będzie umorzenie odpowiedniej liczby certyfikatów CBAM. Zakres mechanizmu może jednak zostać wkrótce rozszerzony. Komisja Europejska zaproponowała objęcie CBAM także wybranych produktów dalszego przetworzenia, tzw. produktów downstream, zawierających znaczne ilości stali lub aluminium.

Dlaczego Unia planuje rozszerzenie CBAM?

Obecny zakres regulacji koncentruje się przede wszystkim na podstawowych materiałach i wybranych półproduktach. Może to prowadzić do sytuacji, w której stal lub aluminium importowane bezpośrednio do UE podlegają CBAM, natomiast gotowy wyrób wyprodukowany poza Unią z wykorzystaniem tych materiałów pozostaje poza mechanizmem.

Taka konstrukcja może zachęcać do przenoszenia poza UE kolejnych etapów produkcji. Zamiast importować materiał objęty CBAM, przedsiębiorca może sprowadzać gotowy produkt, którego kod CN nie został wskazany w obecnych przepisach. Planowana zmiana ma ograniczyć tę różnicę regulacyjną i zmniejszyć ryzyko zastępowania produkcji unijnej importem wyrobów powstających w państwach trzecich bez porównywalnego kosztu emisji.

Jakie towary mogą zostać objęte mechanizmem?

Komisja Europejska zaproponowała, aby od 1 stycznia 2028 r. CBAM objął około 180 pozycji produktowych o wysokim udziale stali lub aluminium. W dokumentach unijnych wskazywane są m.in. wybrane elementy złączne, druty, sprężyny i niektóre artykuły gospodarstwa domowego. Nie oznacza to jednak, że wszystkie maszyny, urządzenia, części zamienne lub inne produkty zawierające stal albo aluminium zostaną automatycznie objęte regulacją. Decydujące znaczenie będzie miał kod CN konkretnego towaru oraz jego ujęcie w ostatecznie przyjętym katalogu.

Przy produktach złożonych sama nazwa handlowa może nie wystarczyć. Konieczna może być analiza funkcji wyrobu, jego składu, materiału nadającego mu zasadniczy charakter oraz dokumentacji technicznej.

Na jakim etapie są prace?

Projekt Komisji Europejskiej został przedstawiony 17 grudnia 2025 r. jako wniosek COM(2025) 989 final (2025/0419 (COD)).  12 czerwca 2026 r. Rada UE przyjęła swoje stanowisko negocjacyjne. Poparła rozszerzenie mechanizmu na wybrane produkty downstream, modyfikując jednocześnie proponowany katalog towarów.  6 lipca 2026 r. własne stanowisko przyjęła Komisja Ochrony Środowiska, Klimatu i Bezpieczeństwa Żywności Parlamentu Europejskiego. Głosowanie nad mandatem Parlamentu jest planowane na wrzesień 2026 r.

Dopiero dalsze negocjacje pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją pozwolą ustalić ostateczną treść regulacji. Na obecnym etapie nie można więc przesądzić, które dokładnie produkty zostaną objęte CBAM ani czy wszystkie proponowane rozwiązania wejdą w życie w obecnym kształcie.

Przepisy przeciwko obchodzeniu CBAM

Planowana reforma nie ogranicza się do rozszerzenia katalogu produktów. Obejmuje również rozwiązania mające utrudnić sztuczne omijanie obowiązków.

Komisja Środowiska, Klimatu i Bezpieczeństwa Żywności Parlamentu Europejskiego zaproponowała, aby pojęcie nieznacznej modyfikacji towaru obejmowało także jego niewielkie przetworzenie. Chodzi o sytuacje, w których sposób przetworzenia produktu lub organizacja transakcji służą przede wszystkim wyłączeniu towaru z CBAM. Jednocześnie zwykła decyzja biznesowa, zmiana dostawcy albo racjonalizacja procesu produkcji nie powinny być automatycznie uznawane za obejście regulacji. Istotny ma być rzeczywisty cel danego działania. W przypadku wykrycia schematu obchodzenia mechanizmu Komisja Europejska mogłaby stosować wartości domyślne emisji odnoszące się do faktycznego państwa pochodzenia towaru.

Osobne propozycje dotyczą sprzedaży internetowej. Zgodnie ze stanowiskiem Komisji próg wagowy mógłby być oceniany łącznie w odniesieniu do przesyłek pochodzących od tego samego sprzedawcy. Rozwiązanie to ma ograniczyć celowe dzielenie większych dostaw na wiele mniejszych paczek. Także te regulacje pozostają obecnie przedmiotem prac legislacyjnych.

Co rozszerzenie CBAM może oznaczać dla przedsiębiorców?

Nowe obowiązki mogą objąć podmioty, które dotychczas nie importowały bezpośrednio stali lub aluminium wskazanych w obecnym rozporządzeniu, lecz sprowadzały gotowe wyroby zawierające te materiały.

Pierwszym krokiem powinien być przegląd kodów CN oraz struktury importu. Warto ustalić, które towary mogą znaleźć się w rozszerzonym katalogu, jaka jest ich wartość i wolumen oraz z jakich państw pochodzą. Drugim istotnym obszarem są dane o emisjach. Największym problemem może okazać się nie sama klasyfikacja produktu, lecz uzyskanie wiarygodnych informacji od producenta gotowego wyrobu. Producent może bowiem nie dysponować danymi dotyczącymi emisji powstałych przy produkcji stali, aluminium lub komponentów kupowanych od poddostawców. Należy również zweryfikować umowy z dostawcami spoza UE. Powinny one określać zakres i termin przekazywania danych emisyjnych, sposób ich dokumentowania oraz odpowiedzialność za informacje niepełne lub nieprawidłowe. Przedsiębiorcy powinni ponadto ocenić potencjalny wpływ certyfikatów CBAM na ceny, marżę i wybór dostawców. Na tym etapie nie musi to oznaczać pełnego wdrożenia nowych procesów. Racjonalnym rozwiązaniem jest przygotowanie mapy ryzyka obejmującej produkty, kody CN, dostawców, państwa pochodzenia i dostępność danych.

Jak przygotować przedsiębiorstwo?

Przygotowania warto skoncentrować na czterech obszarach:

• weryfikacji klasyfikacji taryfowej produktów;
• analizie łańcucha dostaw i dostępności danych emisyjnych;
• dostosowaniu umów oraz procesów wewnętrznych;
• oszacowaniu możliwych kosztów certyfikatów CBAM.

Podmioty już objęte mechanizmem powinny równolegle zapewnić prawidłową realizację bieżących obowiązków dotyczących importu dokonanego od 2026 r.

Jak możemy pomóc?

Nasze wsparcie w obszarze CBAM obejmuje m.in.:

• analizę wpływu mechanizmu na działalność przedsiębiorstwa oraz jego łańcuch dostaw,
• dostosowanie procesów wewnętrznych i obiegu dokumentacji,
• wdrożenie procedur pozyskiwania danych dotyczących emisji wbudowanych,
• przygotowanie wymaganej dokumentacji oraz wsparcie w realizacji obowiązków sprawozdawczych,
• przeprowadzanie symulacji kosztów związanych z certyfikatami CBAM,
• analizę umów handlowych pod kątem zasad odpowiedzialności za przekazywanie danych emisyjnych,
• bieżące doradztwo regulacyjne i podatkowe.

Kompleksowe wsparcie pozwala zarówno prawidłowo realizować obecne obowiązki, jak i odpowiednio wcześnie przygotować przedsiębiorstwo na planowane rozszerzenie zakresu CBAM.