Przełomowy wyrok: Sąd oddala roszczenie PFR o zwrot subwencji z Tarczy Finansowej 1.0

Kancelaria z sukcesem reprezentowała przedsiębiorcę w sporze z Polskim Funduszem Rozwoju S.A. o zwrot subwencji finansowej opiewającej na ponad 606 tys. zł. Sąd Okręgowy w całości oddalił powództwo PFR, potwierdzając słuszność argumentacji prezentowanej przez nasz zespół.

Tło sprawy

W okresie pandemii COVID-19 tysiące polskich przedsiębiorców skorzystało z rządowego programu „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm" (Tarcza Finansowa 1.0). Program ten miał na celu ochronę miejsc pracy oraz zapewnienie płynności finansowej mikro, małym i średnim przedsiębiorcom dotkniętym skutkami gospodarczymi pandemii. Nasz Klient będący przedsiębiorcą z branży produkcyjnej zawarł z PFR w maju 2020 r. umowę subwencji finansowej, na podstawie której otrzymał wsparcie w kwocie ponad 640 tys. zł. Po pozytywnej weryfikacji spełnienia warunków programu PFR przyznał subwencję w pełnej wnioskowanej wysokości, a następnie – w połowie 2021 r. – podjął decyzję o umorzeniu 70% jej wartości. Pozostałe 30% Klient spłacił terminowo, realizując w całości harmonogram rat ustalony przez PFR.

Roszczenie PFR

Pomimo pełnego rozliczenia subwencji, w grudniu 2023 r. (a więc ponad pół roku po dokonaniu ostatniej wpłaty) PFR wystąpił z wezwaniem do zapłaty, a następnie wniósł powództwo o zwrot ponad 606 tys. zł. PFR argumentował, że Klient, z uwagi na powiązania kapitałowe z innym podmiotem, nie powinien był zostać zakwalifikowany jako mały lub średni przedsiębiorca, ponieważ łączne zatrudnienie w grupie podmiotów powiązanych przekraczało próg 249 pracowników. Zdaniem PFR subwencja została zatem przyznana na podstawie nieprawdziwych oświadczeń. Co istotne, PFR opierał znaczną część swojej argumentacji na postanowieniach regulaminu programu w wersji przyjętej w kwietniu 2021 r., a więc dokumentu, który wszedł w życie niemal rok po zawarciu umowy subwencji.

Nasza strategia procesowa

Kancelaria, reprezentując Klienta, oparła obronę na kilku kluczowych filarach:

• zakwestionowaliśmy dopuszczalność powoływania się przez PFR na regulamin, który nie obowiązywał w dacie zawarcia umowy. Regulamin z kwietnia 2021 r. nie mógł stanowić podstawy oceny praw i obowiązków stron na etapie zawarcia umowy w maju 2020 r.
• wykazaliśmy, że PFR dysponował pełnym instrumentarium prawnym pozwalającym na weryfikację statusu przedsiębiorcy już na etapie rozpoznawania wniosku. Zgodnie z obowiązującym wówczas regulaminem PFR mógł pozyskiwać informacje od ZUS, Ministra Finansów oraz Krajowej Administracji Skarbowej. PFR przeprowadził taką weryfikację i uznał jej wynik za pozytywny, przyznając subwencję w pełnej wnioskowanej kwocie.
• wskazaliśmy na kluczowe ograniczenie wynikające z treści samej umowy. Zgodnie z § 3 ust. 6 umowy subwencji, uprawnienie PFR do kontrolowania prawdziwości oświadczeń beneficjenta przysługiwało wyłącznie „do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej". Skoro Klient w całości wykonał swoje zobowiązanie, a PFR sam wcześniej ukształtował zakres obowiązku zwrotu poprzez decyzję o umorzeniu 70% subwencji – późniejsze kwestionowanie tej decyzji było niedopuszczalne.
• podkreśliliśmy prymat postanowień umowy nad regulaminem, co wykluczało możliwość rozszerzania uprawnień kontrolnych PFR ponad zakres określony w kontrakcie.

Rozstrzygnięcie Sądu

Sąd Okręgowy w Rzeszowie w wyroku z dnia 30 grudnia 2025 r. w całości podzielił argumentację Kancelarii i oddalił powództwo PFR. W uzasadnieniu Sąd wskazał w szczególności, że PFR nie mógł opierać swoich roszczeń na regulaminie nieobowiązującym w dacie zawarcia umowy; PFR dysponował realnymi instrumentami weryfikacji sytuacji pozwanego i dokonał pozytywnej oceny, a późniejsze kwestionowanie tej oceny nie może obciążać przedsiębiorcy; uprawnienie kontrolne PFR wygasło z chwilą całkowitego zwrotu nieumorzonej części subwencji oraz że działanie PFR polegające na dochodzeniu zwrotu po pełnym rozliczeniu subwencji pozostaje w sprzeczności z zasadą pewności obrotu oraz podważa zaufanie do instytucji realizujących zadania publiczne.

Znaczenie wyroku dla przedsiębiorców

Wyrok ten ma istotne znaczenie dla wielu beneficjentów Tarczy Finansowej 1.0, którzy mogą znajdować się w analogicznej sytuacji. PFR prowadzi bowiem systematyczne kontrole ex post, wzywając przedsiębiorców do zwrotu subwencji z powołaniem się na rzekome nieprawidłowości w oświadczeniach złożonych przy zawieraniu umów. Powyższe orzeczenie potwierdza, że PFR nie może bezterminowo kwestionować prawidłowości udzielonego wsparcia, zwłaszcza po dokonaniu rozliczenia i umorzenia subwencji, treść umowy subwencji wyznacza ramy czasowe uprawnień kontrolnych PFR, instytucja publiczna, która sama pozytywnie zweryfikowała wniosek, nie może następczo przerzucać na przedsiębiorcę konsekwencji własnych zaniechań weryfikacyjnych, a naczelną zasadą jest pewność obrotu prawnego i ochrony zaufania przedsiębiorcy do instytucji realizującej zadania publiczne.

Wsparcie Kancelarii

Jeżeli Państwa firma otrzymała od PFR wezwanie do zwrotu subwencji z Tarczy Finansowej lub została pozwana w analogicznej sprawie – zapraszamy do kontaktu. Doświadczenie zdobyte w wielu analogicznych sprawach, które prowadziliśmy, pozwala nam skutecznie wspierać przedsiębiorców w obronie przed nieuzasadnionymi roszczeniami.

Postepowanie sądowe przed Sądem Okręgowym prowadził r.pr. Maciej Piotrowski wraz z zespołem procesowym Kancelarii.

Wyrok nie jest prawomocny.