Prawa autorskie i wizerunek w fundacji rodzinnej – gdzie kończy się zwolnienie z CIT?

Fundacja rodzinna może być wykorzystywana nie tylko do gromadzenia udziałów, nieruchomości czy instrumentów finansowych. Coraz częściej pojawiają się również pytania o możliwość wniesienia do fundacji autorskich praw majątkowych oraz innych praw związanych z działalnością twórczą, a następnie czerpania przychodów z ich komercyjnego wykorzystania.

W praktyce rozwiązanie takie może być atrakcyjne dla rodzin, których majątek obejmuje prawa do utworów, nagrań, artystycznych wykonań lub innych wartości niematerialnych. Szczególnej ostrożności wymaga jednak wykorzystywanie przez fundację wizerunku fundatora.

W interpretacji indywidualnej z 18 czerwca 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.108.2026.2.END, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że autorskie prawa majątkowe i prawa pokrewne oraz upoważnienie do komercjalizacji wizerunku mogą wywoływać odmienne skutki na gruncie CIT.

Interpretacja dotyczy jednak konkretnego zdarzenia przyszłego i wywołuje skutki ochronne zasadniczo w odniesieniu do wnioskodawcy, pod warunkiem zgodności rzeczywistych działań z opisem przedstawionym we wniosku.

Autorskie prawa majątkowe jako mienie fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie określonym w ustawie o fundacji rodzinnej. Do dozwolonej działalności należy m.in. najem, dzierżawa oraz udostępnianie mienia do korzystania na innej podstawie.

Pojęcie mienia obejmuje nie tylko rzeczy, lecz także prawa majątkowe. W konsekwencji autorskie prawa majątkowe oraz majątkowe prawa pokrewne mogą stanowić składniki majątku fundacji rodzinnej.

Dotyczy to przykładowo praw do:

• utworów literackich, muzycznych, fotograficznych lub audiowizualnych,
• artystycznych wykonań,
• fonogramów i wideogramów,
• innych utworów, do których fundacji przysługują autorskie prawa majątkowe.

Nie dotyczy to natomiast autorskich praw osobistych, które chronią więź twórcy z utworem i nie podlegają zrzeczeniu się ani zbyciu.

Jeżeli autorskie prawa majątkowe lub prawa pokrewne zostały skutecznie przeniesione na fundację rodzinną albo nabyte przez fundację, mogą być następnie udostępniane innym podmiotom, przykładowo na podstawie umowy licencyjnej.

Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności i obejmuje wyłącznie pola eksploatacji wyraźnie w niej wymienione.

Dyrektor KIS uznał, że udostępnianie przez fundację należących do niej praw do utworów, artystycznych wykonań i nagrań może mieścić się w ustawowym zakresie działalności polegającej na udostępnianiu mienia do korzystania.

Kiedy przychody z autorskich praw majątkowych mogą korzystać ze zwolnienia?

Fundacja rodzinna co do zasady korzysta ze zwolnienia podmiotowego z CIT. Zwolnienie może objąć również przychody uzyskiwane z odpłatnego udostępniania autorskich praw majątkowych oraz praw pokrewnych.

Skutki podatkowe zależą jednak w szczególności od tego:

• kto korzysta z praw należących do fundacji,
• czy korzystający jest podmiotem powiązanym z fundacją, fundatorem lub beneficjentem,
• czy udostępnione prawa służą prowadzeniu działalności gospodarczej przez fundatora, beneficjenta lub podmiot powiązany,
• czy wynagrodzenie zostało ustalone na warunkach rynkowych.

Jeżeli prawa do utworów, artystycznych wykonań lub nagrań są udostępniane podmiotom niepowiązanym, przychody fundacji mogą korzystać ze zwolnienia z CIT, o ile działalność fundacji mieści się w zakresie określonym w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy prawa są wykorzystywane przez fundatora, beneficjenta albo podmiot powiązany w prowadzonej działalności gospodarczej. W takim przypadku zastosowanie może znaleźć wyłączenie przewidziane w art. 6 ust. 8 ustawy o CIT.

Przepis ten odnosi się do przychodów z najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze, której przedmiotem są składniki majątku służące prowadzeniu działalności przez fundatora, beneficjenta lub odpowiednio powiązany podmiot.

Przychody te nie korzystają wówczas ze zwolnienia, natomiast dochód przypadający na taką działalność podlega – zgodnie ze stanowiskiem Dyrektora KIS przedstawionym w analizowanej interpretacji – opodatkowaniu według zasad ogólnych stawką 19% CIT.

W odniesieniu do podmiotów powiązanych należy uwzględnić definicję wynikającą z art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT, przy czym na potrzeby art. 6 ust. 8 ustawy o CIT wielkość udziałów i praw wynosi co najmniej 5%.

Jeżeli natomiast prawa do utworów, artystycznych wykonań lub nagrań zostaną udostępnione podmiotowi powiązanemu, ale nie będą służyły prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej, art. 6 ust. 8 ustawy o CIT może nie znaleźć zastosowania.

Sama okoliczność zawarcia umowy z podmiotem powiązanym nie przesądza zatem automatycznie o opodatkowaniu przychodu. Konieczna jest jednak odrębna ocena warunków transakcji, w szczególności pod kątem rynkowego charakteru wynagrodzenia oraz przepisów dotyczących świadczeń i ukrytych zysków.

Wizerunek fundatora – według Dyrektora KIS fundacja nie udostępnia własnego mienia

Odmiennie Dyrektor KIS ocenił możliwość komercyjnego wykorzystywania wizerunku fundatora.

Wizerunek stanowi dobro osobiste człowieka. Jest bezpośrednio związany z osobą, której dotyczy, i co do zasady ma charakter niezbywalny. Nie może zatem zostać przeniesiony na fundację rodzinną w taki sam sposób jak autorskie prawa majątkowe.

Nie zmienia tego samo udzielenie fundacji upoważnienia do zarządzania wizerunkiem fundatora ani do udzielania w jego imieniu zgód na rozpowszechnianie wizerunku w celach komercyjnych, promocyjnych, reklamowych lub informacyjnych.

W analizowanym modelu Dyrektor KIS przyjął, że fundacja nie udostępnia własnego mienia. Prowadzi natomiast działalność usługową polegającą na zarządzaniu i komercjalizacji dobra osobistego należącego do fundatora.

Zdaniem organu działalność taka nie mieści się w zamkniętym katalogu działalności gospodarczej dozwolonej fundacji rodzinnej. W konsekwencji dochód uzyskiwany przez fundację z komercyjnego wykorzystywania wizerunku fundatora podlega opodatkowaniu podwyższoną stawką CIT w wysokości 25%, przewidzianą w art. 24r ust. 1 ustawy o CIT.

Co istotne, zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym w interpretacji sposób opodatkowania nie zależy w tym przypadku od tego, czy wynagrodzenie jest wypłacane przez podmiot powiązany czy niepowiązany ani czy wizerunek jest wykorzystywany w działalności gospodarczej kontrahenta.

Źródłem ryzyka jest bowiem sama kwalifikacja działalności fundacji jako wykraczającej poza ustawowo dozwolony zakres.

Należy jednak pamiętać, że przedstawiona ocena odnosi się do konkretnego sposobu ukształtowania umowy opisanej we wniosku. Nie przesądza ona automatycznie o kwalifikacji każdego możliwego modelu współpracy dotyczącego wizerunku.

Czy może znaleźć zastosowanie 15% CIT?

W interpretacji Dyrektor KIS nie zgodził się również ze stanowiskiem, że wynagrodzenie otrzymywane przez fundację od podmiotów powiązanych powinno podlegać opodatkowaniu stawką 15% CIT wyłącznie z tego powodu, że pochodzi od fundatora, beneficjenta lub innego podmiotu powiązanego.

Stawka 15% dotyczy w szczególności świadczeń przekazywanych lub postawionych do dyspozycji przez fundację rodzinną na rzecz beneficjentów, mienia przekazywanego w związku z rozwiązaniem fundacji oraz świadczeń w postaci ukrytych zysków.

Samo otrzymywanie przez fundację rynkowego wynagrodzenia za udostępnienie należących do niej praw nie stanowi przekazania lub postawienia do dyspozycji przez fundację świadczenia w postaci ukrytego zysku.

Odmienna ocena może być jednak konieczna, jeżeli warunki transakcji odbiegają od warunków rynkowych albo fundacja dokonuje płatności za korzystanie z praw należących do fundatora, beneficjenta lub podmiotu powiązanego.

Ukrytym zyskiem może być w szczególności różnica między wartością rynkową transakcji a ustaloną ceną, jeżeli świadczenie jest wykonywane na rzecz fundatora, beneficjenta lub odpowiednio powiązanego podmiotu.

Na co zwrócić uwagę w praktyce?

Wniesienie praw własności intelektualnej do fundacji rodzinnej wymaga prawidłowego zaplanowania i udokumentowania.

Należy zweryfikować w szczególności:

• czy prawa rzeczywiście przysługują fundatorowi i mogą zostać przeniesione,
• czy zostały skutecznie przeniesione na fundację w wymaganej formie,
• jaki jest ich zakres i czy umowa obejmuje właściwe pola eksploatacji,
• kto będzie korzystał z praw i w jakim celu,
• czy korzystający jest fundatorem, beneficjentem lub podmiotem powiązanym,
• czy prawa będą służyły prowadzeniu działalności gospodarczej przez korzystającego,
• czy wynagrodzenie zostało ustalone na warunkach rynkowych,
• czy umowa dotyczy praw majątkowych należących do fundacji, czy zarządzania wizerunkiem fundatora.

Podsumowując, wynagrodzenie za korzystanie z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych należy wyodrębnić od wynagrodzenia związanego z komercjalizacją wizerunku.

Zgodnie ze stanowiskiem Dyrektora KIS udostępnianie należących do fundacji praw majątkowych może mieścić się w zakresie działalności dozwolonej i korzystać ze zwolnienia z CIT. Jeżeli jednak prawa służą działalności gospodarczej fundatora, beneficjenta lub odpowiednio powiązanego podmiotu, przychody mogą zostać wyłączone ze zwolnienia, a przypadający na nie dochód może podlegać opodatkowaniu stawką 19%.

W analizowanym modelu zarządzanie i komercjalizacja wizerunku fundatora zostały natomiast uznane przez Dyrektora KIS za działalność wykraczającą poza ustawowo dozwolony zakres i podlegającą opodatkowaniu stawką 25% CIT