Weto Prezydenta wobec nowelizacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy - ryzyka kadrowe i rekomendacje działań dla pracodawców

W dniu 25 sierpnia 2025 r. Prezydent RP Karol Nawrocki zawetował nowelizację ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, tłumacząc swoją decyzję koniecznością wprowadzenia bardziej selektywnych kryteriów pomocy. Jako główny powód prezydent wskazał, że świadczenie „800 plus” powinno przysługiwać wyłącznie tym obywatelom Ukrainy, którzy podjęli legalną pracę w Polsce.

Prezydent, uznając, że realia finansowe i społeczne po 3,5 roku od wybuchu wojny uległy zmianie, zapowiedział własną inicjatywę legislacyjną korygującą zasady pomocy uchodźcom. Tego samego dnia do Sejmu trafił prezydencki projekt ustawy, który wprowadza istotne zmiany w dotychczasowych przepisach.

Legalny pobyt obywateli Ukrainy – status po 30 września 2025 r.

Weto prezydenta ma bezpośredni wpływ na kwestię legalnego pobytu uchodźców z Ukrainy przebywających w Polsce na podstawie tzw. specustawy ukraińskiej. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, obywatele Ukrainy którzy wjechali do Polski po 24 lutego 2022 r. (uciekając przed wojną) zachowują legalny pobyt do 30 września 2025 r. Nowelizacja zawetowana przez prezydenta przewidywała przedłużenie tego okresu o kolejne półtora roku – do 4 marca 2026 r.

Prezydencki projekt ustawy ma zastąpić zawetowane przepisy i najpewniej również ureguluje kwestię przedłużenia prawa pobytu, ale dopóki nowa ustawa nie zostanie uchwalona, istnieje ryzyko luki prawnej. Szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki zapewnia, że nowa inicjatywa utrzyma ciągłość dotychczasowych rozwiązań i wezwał parlament do sprawnego uchwalenia zmian we wrześniu. Niemniej przedsiębiorcy muszą brać pod uwagę scenariusz, w którym z dniem 1 października 2025 r. wygasa obecny uprzywilejowany status pobytowy tysięcy obywateli Ukrainy.

Warto zauważyć, iż brak szybkiego porozumienia legislacyjnego grozi poważnymi konsekwencjami dla rynku pracy. Ewentualny powrót setek tysięcy obywateli Ukrainy do standardowej, wielomiesięcznej ścieżki legalizacji pobytu i pracy oznaczałby lawinowy wzrost wniosków, przeciążenie urzędów oraz realne ryzyko luk kadrowych. Jeżeli pracownicy nie zdołają w porę uregulować statusu, pracodawcy staną przed koniecznością reorganizacji procesów, a nawet ograniczenia działalności. Dlatego biznes potrzebuje jasnych, stabilnych i sprawnie procedowanych rozwiązań – niepewność statusu cudzoziemców utrudnia planowanie kadrowe i inwestycyjne.

Wyzwania dla pracodawców zatrudniających obywateli Ukrainy

Dla polskich pracodawców zatrudniających obywateli Ukrainy nadchodzące zmiany oznaczają konieczność bacznego monitorowania sytuacji prawnej swoich pracowników. Najważniejsze wyzwania to:

• Weryfikacja statusu pobytowego – Przed 30 września 2025 r. firmy powinny sprawdzić, którzy z ich ukraińskich pracowników korzystają wyłącznie ze statusu ochrony tymczasowej na mocy specustawy. Warto ustalić, komu z nich wygasa prawo pobytu wraz z końcem września, a kto spełnia wymogi do legalnego pobytu i pracy na terytorium RP na innej podstawie.
• Przygotowanie planu awaryjnego – Jeżeli do początku września nie będzie pewności co do nowych przepisów, pracodawca powinien rozważyć podjęcie działań wyprzedzających. Może to oznaczać wsparcie pracowników w złożeniu wniosków o zezwolenie na pobyt i pracę na zasadach ogólnych.
• Informowanie pracowników – Ważne jest utrzymanie otwartej komunikacji z pracownikami z Ukrainy. Należy wyjaśnić im, co oznacza weto i jakie mogą być dalsze kroki. Świadomość, że pracodawca monitoruje sytuację i jest gotów pomóc, podniesie poczucie bezpieczeństwa załogi.
• Dostosowanie benefitów i procedur – Jeśli wejdą w życie przepisy ograniczające prawo do świadczeń (jak 800+) tylko dla pracujących, pracodawcy mogą spodziewać się, że część pracowników będzie chciała utrzymać ciągłość zatrudnienia właśnie w celu zachowania tych uprawnień. Dział HR powinien być przygotowany na pytania dotyczące nowych zasad, a także pomóc w dopełnieniu formalności.

Wsparcie AXELO w zakresie prawa imigracyjnego

Kancelaria AXELO specjalizuje się w prawie imigracyjnym i na bieżąco śledzi zmiany legislacyjne dotyczące cudzoziemców w Polsce. W obliczu opisanych wyżej wyzwań oferujemy kompleksową pomoc dla firm zatrudniających obywateli Ukrainy:

• Analiza sytuacji prawnej pracowników – przeprowadzimy audyt statusu pobytowego obywateli Ukrainy i wskażemy, komu grozi utrata legalnego pobytu po 30 września 2025 r.
• Doradztwo i planowanie – opracujemy strategię zabezpieczenia kadry przed negatywnymi skutkami ewentualnego braku przedłużenia specustawy. Doradzimy, które osoby powinny już teraz ubiegać się o indywidualne zezwolenia na pobyt, a które mogą poczekać na rozwój sytuacji.
• Przygotowanie wniosków – Pomagamy w skompletowaniu dokumentów oraz złożeniu odpowiednich wniosków. Reprezentujemy też klientów przed urzędami, monitorując postępy spraw.
• Szkolenia i aktualizacje – Oferujemy szkolenia dla działów HR na temat zatrudniania cudzoziemców oraz regularne alerty prawne dotyczące zmian w przepisach imigracyjnych. Dzięki temu Państwa firma będzie zawsze przygotowana na nowe wymogi i obowiązki.

Profesjonalne wsparcie prawne w tym zakresie pozwala zminimalizować ryzyko przerw w zatrudnieniu cudzoziemców, sankcji za nieprzestrzeganie przepisów oraz spadku wydajności przedsiębiorstw. W sytuacji dynamicznych zmian – takich jak prezydenckie weto i związana z nim reforma zasad pomocy obywatelom Ukrainy – warto już teraz mieć po swojej stronie doświadczonych doradców, którzy poprowadzą Państwa firmę i pracowników bezpiecznie przez proces dostosowania się do nowych realiów. Zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem specjalizującym się w prawie imigracyjnym kierowanym przez r. pr. dr Natalię Ożóg.

POBIERZ informację